Hero 1800x1000

De Ziekte van Dupuytren

Ziekte van Dupuytren

Ziekte van Dupuytren

Dupuytren tekening

Wat is Dupuytren?

Bij de ziekte van Dupuytren (of fibromatosis facialis palmaris) vormt zich een harde streng bindweefsel in de handpalm (aponeurosis palmaris) van de ringvinger, middelvinger of pink die leidt tot verkromming van de vingers.

Dupuytren, vernoemd naar de Franse arts Guillaume Dupuytren, is een ziektebeeld dat vaak voorkomt. Alleen al in Nederland komt het bij 1 op de 25 inwoners voor. De kans is dus groot dat iemand het in uw omgeving ook heeft. Vaak hebben mensen er geen last van en wordt het ook niet echt herkend. Bobbels en strengen in de hand of vingers worden vaak gezien als littekenweefsel, eelt of soms aangezien voor een peesverdikking.

Dupuytren komt maar liefst 4-6x vaker voor bij mannen dan bij vrouwen en het is een ziektebeeld dat zich meestal pas presenteert na het 50ste levensjaar.

Dupuytren is een fibroproliferatieve zieke dat zich voordoet in vingers en handpalm. Fibroproliferatief betekent dat zich bindweefselstrengen spontaan vormen in bijvoorbeeld de hand. Bindweefsel heeft de neiging om samen te trekken en hierdoor kunnen deze strengen de vingers kromtrekken. De ziekte van Dupuytren wordt daarom ook wel “Koetsiershand” genoemd.

De aandoening begint met een knobbeltje (nodule) in de handpalm. De knobbels ontstaan tussen de huid en de pezen. De pezen zelf hebben met dit ziekteproces niets te maken. De knobbels groeien samen tot strengen. Soms ontstaat de streng binnen enkele maanden, soms kan het ook jarenlang duren voor de ziekte verergert. De streng trekt de betreffende vinger krom en op den duur kunnen vingers niet meer bewegen. Meestal begint de ziekte bij de ringvinger of pink (of allebei), maar het kan bij alle vijf de vingers voorkomen (of een combinatie daarvan). De hand kan dan zeer gaan doen.

Meestal hebben mensen geen last van hun Dupuytren knobbels. Toch zijn er soms klachten die beschreven worden als:

  • Pijn bij autorijden of schakelen door knobbels in handpalm
  • Moeite om handschoenen aan te trekken
  • Lastig om dingen uit broekzak te halen
  • Moeite met smeren gezichtscrème

Ernstiger is dat contracties van Dupuytren de beroepsuitoefening kan hinderen of zelfs onmogelijk maken zoals onder andere bij musici het geval kan zijn.

Aan Dupuytren verwante ziekten

Naast Dupuytren in de hand en vingers komt deze aandoening ook voor in de voetzool (ziekte van Ledderhose) en in de penis (ziekte van Peyronie).

De ziekte van Ledderhose (of fibromatosis plantaris fascialis), vernoemd naar de Duitse arts Georg Ledderhose, is een aandoening waarbij in het bindweefsel onder de voet (fascia plantaris) verhardingen optreden.

De ziekte van Peyronie (of induratio penis plastica), vernoemd naar de Franse arts François Gigot de La Peyronie, kenmerkt zich door bindweefsel in de penis waardoor deze verticaal of horizontaal kromtrekt gedurende erectie.

Hoe krijg ik Dupuytren?

De oorzaak van Dupuytren is nog onbekend. Erfelijkheid lijkt een rol te spelen. In circa 12% van de gevallen is er sprake van een familiaire voorgeschiedenis. Tevens zijn er aanwijzingen dat mensen met Dupuytren een aantal plekken op het DNA hebben dat er anders uitziet. Dupuytren lijkt meer voor te komen bij mensen met suikerziekte en bij rokers. Tevens zou het meer voorkomen bij mensen die met hun handen werken, maar helemaal bewezen zijn deze risicofactoren niet.

Opvallend is verder dat Dupuytren vooral voorkomt bij mensen uit West Europa en Scandinavië en bij bewoners van andere delen in de wereld die oorspronkelijk uit deze gebieden zijn geëmigreerd. Dupuytren wordt daarom ook wel de “Vikingziekte” genoemd. Ook zou de aandoening mogelijk al bij de Kelten voorkomen, vandaar dat ook wel gesproken wordt over de “Keltische klauw“. Dupuytren lijkt veel minder voor te komen bij mensen met herkomst uit andere delen van de wereld.*

* Verder onderzoek wijst inmiddels naar een veel grotere (wereldwijde) verspreiding van de aandoening

Na behandeling kunnen de verschijnselen terugkomen, soms na enkele maanden al, soms pas na tientallen jaren. Recidive is ca 20% na 10 jaar.

Hoe weet ik of ik Dupuytren heb?

Dupuytren is een diagnose die op grond van lichamelijk onderzoek wordt gesteld. Er zijn geen specifieke klachten. Vaak hebben mensen zelfs helemaal geen klachten. Daarnaast is het ook niet op een röntgenfoto te zien. Soms kan aanvullend een echo worden gemaakt, maar dit is eigenlijk nooit nodig.

Moet ik wat aan mijn Dupuytren laten doen?

Dupuytren is een goedaardige aandoening. Dat wil zeggen dat het niet levensbedreigend is. Je hoeft er strikt genomen dus niets aan te laten doen. Daarbij is er ook nog een kans dat het bindweefsel terugkomt na een behandeling. Echter gelukkig is dit niet in 100% van de gevallen zo, wat nog weleens wordt beweerd.

Van oudsher werd geadviseerd om pas wat aan je Dupuytren te laten doen als je handpalm en vingers niet meer plat op tafel gelegd kunnen worden. Dit kan in sommige gevallen echter leiden tot onnodig grote ingrepen met een lange revalidatie periode. De tendens is dan ook om mensen in een vroeger stadium te behandelen. Daarom is het belangrijk om bij klachten van Dupuytren knobbels -ook al staan vingers nog niet krom- met een arts te bespreken wat de behandelopties zijn.

Belangrijk om te weten is dat een operatie voor Dupuytren eigenlijk preventief is, je laat iets doen uit voorzorg om te voorkomen dat de vingers helemaal kromtrekken en eventuele ingrepen dan onnodig groot en ingrijpend zijn.

Voor Dupuytren aan de voetzool en aan de penis is dit weer een ander verhaal. Het advies is dan ook om dit met de behandelend arts te bespreken.

Behandelmethoden voor de ziekte van Dupuytren

De ziekte van Dupuytren is (nog) niet te genezen. De behandeling richt zich daarom alleen op het verminderen van de klachten; de aandoening zelf zal aanwezig blijven.

Voor de behandeling van de ziekte van Dupuytren bestaan vele behandelmethoden, waarvan hieronder de drie belangrijkste:

  1. Operatie (fasciëctomie), waarbij de huid zigzagsgewijs wordt geopend en het aangetaste weefsel wordt weggesneden. De revalidatie na fasciëctomie kan lang duren (gemiddeld 6 tot 10 weken), zeker bij mensen met arbeid waarbij zwaar werk met de handen wordt verricht. Vaak echter komt het bindweefsel terug en als er meerdere keren geopereerd moet worden, neemt de kans op zenuwbeschadigingen toe.
  2. Naaldmethode (percutane naald-aponeurotomie), waarbij met een naald de strengen onderhuids worden doorgesneden. Voordeel van deze methode is dat het herstel na operatie sneller is. Nadeel is dat de kromstand sneller terug kan komen.
  3. Collagenase injectie, waarbij de strengen met enzymen worden ingespoten, waardoor deze verweken. Ook hier is het nadeel dat de kromstand sneller terug kan komen. Herstel is echter bijzonder kort. Vooralsnog wordt deze methode in Nederland weinig uitgevoerd, omdat deze nog niet door de zorgverzekering wordt vergoed.

Na de behandeling is het nodig veel oefeningen te doen, waardoor de vingers weer beter te gebruiken zijn en de vorming van nieuwe strengen wordt tegengegaan. Daarnaast wordt veelal voor een bepaalde periode een nachtspalk aangemeten die ondersteuning biedt bij de revalidatie.

Voor meer informatie over de behandelmogelijkheden van de ziekte van Dupuytren, ga naar deze pagina

Wat is Dupuytren niet

Er zijn meerdere aandoeningen van de hand en vingers die echter geen relatie hebben met de Ziekte van Dupuytren, maar daar soms mee worden verward. Hieronder een aantal voorbeelden van deze aandoeningen.

Triggerfinger

Bij een triggervinger loopt een pees vast in de schede. Bij krachtig buigen kan de pees toch nog opeens een stuk doorspringen. Vandaar de naam triggervinger of ‘springvinger’.

De vinger buigen en strekken geeft een vervelend of pijnlijk gevoel aan de basis van de duim of vinger. De vinger of duim ‘loopt vast’ en blijft dan krom staan. Met kracht is de springvinger nog wel een stukje verder te helpen.

Peesirritatie van de Quervain

Bij de peesirritatie van De Quervain zijn de pezen van de strek- en spreidspier van de duim geïrriteerd.

Malletvinger of Hamervinger

Van een malletvinger wordt gesproken als het kootje aan de top van een vinger niet meer gestrekt kan worden. Dit komt doordat de pees is afgescheurd. Soms is er ook een stukje bot afgebroken. Bij een malletvinger blijft het vingertopje gebogen bij het strekken van de vinger. De vinger lijkt dan enigszins op een hamertje.

Ganglion

Een ganglion is een bobbeltje aan uw pols, vinger of voet. Het bobbeltje wordt veroorzaakt door een uitstulping van de peesschede of van het kapsel dat om een gewricht zit.

Carpale tunnel syndroom

De carpale tunnel ligt aan de handpalmzijde van de pols en is een doorgang voor zenuwen en pezen die van de onderarm naar de hand lopen. Als de tunnel te nauw is raakt een belangrijke handzenuw (nervus medianus) in de knel met pijn, tintelingen en/of een doof gevoel in duim, vingers en handpalm tot gevolg.

Voor meer informatie van andere bronnen over de ziekte van Dupuytren, Ledderhose en Peyronie ga naar deze pagina.

Dupuytren bij vrouwen

Welke verschillen zijn er tussen mannen en vrouwen? In het blog vanCharles Eaton MD (Dupuytren Research Group) leest u er meer over. Lees het Engelstalige blog of de Nederlandstalige samenvatting