Is handspalken gunstig bij de ziekte van Dupuytren?

Dit is een samenvatting van een artikel van de Internationale Dupuytren Vereniging. De volledige Engelstalige tekst kunt u hier lezen.

Op dit moment is er weinig bekend over de effectiviteit van handspalken bij Dupuytren. Het hangt waarschijnlijk af van de situatie of het dragen van een handspalk heilzaam is of niet. Onderstaande heeft betrekking op statische nachtspalken die niet op de vinger drukken of eraan trekken. Het doel van deze spalken is om te voorkomen dat de vinger(s) ‘s nachts buigen. Aanname is dat hiermee verdere kromstand voorkomen wordt.

Het is overigens niet uitgesloten dat handspalken een negatief effect kan hebben. Uit labonderzoek weten we dat als er trekkracht op Dupuytren-cellen wordt uitgeoefend (dus bij spalken die wel op de vinger drukken of eraan trekken), de cellen harder gaan samentrekken.

Effect van handspalken na (operatieve) behandeling: niet bewezen

Handspalken worden vaak gedragen na een behandeling (chirurgische ingreep, behandeling met de naaldmethode of een injectie met collagenase). Ze worden meestal ‘s nachts gedragen, of gedurende een kortere periode ook overdag.

Het dragen van een spalkdag ‘s nachts gedurende een langere periode (weken) wordt meestal niet aanbevolen, omdat de gewrichten uiteindelijk stijf kunnen worden. De vorm van de spalken varieert sterk: sommige spalken zijn standaardproducten, meestal worden ze echter op maat gemaakt.

Het voordeel van spalken op de lange termijn, dat wil zeggen over maanden en jaren, wordt ter discussie gesteld omdat duidelijk bewijsmateriaal ontbreekt. We beschikken slechts over een paar studies. De meeste studies onderzochten het gebruik van spalken na de operatie en vonden geen voordeel. Wel is er een reeks positieve casusrapporten van patiënten en artsen. Zo melden patiënten dat na behandeling met de naaldmethode door het regelmatig dragen van een nachtspalk terugkeer van de kromstand voorkomen kon worden.

Het doel van het langdurig dragen van een (nacht)spalk is om het resultaat van de behandeling te verbeteren en om terugkeer van kromstand uit te stellen. Terugkeer voorkomen is waarschijnlijk niet mogelijk, omdat de ziekte van Dupuytren in de genen zit en we voorlopig geen middelen hebben om Dupuytren volledig te genezen. Daarom is het doel de kromstand te verminderen en de ziekte te vertragen.

Effect van handspalken zonder voorafgaande behandeling: alleen casestudies beschikbaar

Af en toe worden spalken ook gebruikt als een poging om kromstand te voorkomen zonder voorafgaande behandeling. Er zijn verschillende indrukwekkende casestudies
gepubliceerd, maar er moet rekening mee worden gehouden dat dit individuele gevallen zijn en het is niet zeker of, of onder welke voorwaarden, een andere
patiënt even goede resultaten zou behalen.

Wanneer en hoe lang moet een spalk in de avond worden gedragen?

Na behandeling met de naaldmethode of met een collagenase-injectie kan het regelmatig dragen van een nachtspalk de kromstand helpen uitstellen. Het is helaas onmogelijk om bij een individuele patiënt te voorspellen hoe de ziekte voortschrijdt en hoe effectief een nachtspalk zal zijn. Omdat het dragen van een nachtspalk niet gevaarlijk is en geen ernstige bijwerkingen heeft, is het op zijn minst het proberen waard. Dat is alleen het geval bij spalken die niet op de vinger drukken of eraan trekken.

Let wel! Het is niet uitgesloten dat handspalken een negatief effect kan hebben. Uit labonderzoek weten we dat als er trekkracht op Dupuytren-cellen wordt
uitgeoefend (dus bij spalken die wel op de vinger drukken of eraan trekken), de cellen harder gaan samentrekken.

Samenvatting van de resultaten van beschikbare onderzoeken

De resultaten van beschikbare onderzoeken en casusrapporten kunnen als volgt worden samengevat:

  • Er zijn aanwijzingen dat het dragen van een spalk in de nacht kromstand kan voorkomen. Maar dit is alleen effectief zolang de spalk wordt gedragen.
  • Na een eerste operatie is het langdurig dragen van een nachtspalk – naast handtherapie – waarschijnlijk niet nodig.
  • Dit kan anders zijn bij een terugkerende kromstand (recidive). In speciale gevallen beslist de arts of en hoe lang een spalk moet worden gedragen.
  • Een nachtspalk is waarschijnlijk gunstig na:
    • operatie van een terugkerende kromstand
    • de naaldmethode of collagenase-injectie, waarbij de streng niet wordt verwijderd, vooral als er signalen zijn dat de kromstand snel terug zal keren bij de betreffende patiënt
  • Er lijkt geen vaststaande periode te zijn waarna met het dragen van de nachtspalk gestopt kan worden en de vinger niet opnieuw krom zal gaan staan. Wanneer met spalken gestopt wordt, komt in veel gevallen de kromstand na enkele maanden terug. Als dat klopt, zou je de spalk voor altijd moeten dragen om terugkerende kromstand te voorkomen.

Meer onderzoek nodig

Bovenstaande laat zien dat meer onderzoek naar de effecten van het dragen van een (nacht)spalk nodig zijn. Om die reden heeft de stichting Dupuytren Nederland tijdens de prioriteringsbijeenkomst van de NVPC (Nederlands Vereniging van Plastische Chirurgie) aangeven dat onderzoek naar dit onderwerp hoog geprioriteerd moet worden op de onderzoeksagenda.

Goed nieuws! In het UMCG wordt momenteel (2019) een spalkstudie opgezet.